ในฐานะที่ขายปลั๊กไฟ ปลั๊กพ่วง คุณภาพ มากว่า 10 ปี คำถามที่หลายคนถามเข้ามามากคือ "พี่คะ ๆ ปุ่มแดง ๆ ที่อยู่บนหัวปลั๊กไฟ หนูกดแล้วไม่เห็นมีอะไรเกิดขึ้นเลยค่ะ มันเสียหรือเปล่าคะ ?" ... นี่คือปัญหาที่ผมพบเจอบ่อยมาก ๆ ซึ่งเดี๋ยวเราจะมาพูดถึงเรื่องนี้กันดีกว่าครับ

ก่อนอื่นต้องบอกว่า ไอปุ่มแดง ๆ หรือ ดำ ๆ ที่มันอยู่บนหัวของปลั๊กไฟ หรือ ปลั๊กพ่วงหน่ะ มันก็คือเบรกเกอร์ตัดไฟชนิดหนึ่ง โดยเมื่อเราใช้ไฟเกินกำหนดมันจะตัดการทำงาน ทำให้ปลั๊กไฟ ปลั๊กพ่วง ไม่สามารถใช้งานต่อได้ จนกว่า เราจะกดปุ่มสีแดง ๆ สีดำ ๆ ที่ตัวเบรกเกอร์นั่นแหละ ... ใช่ครับ ในสภาวะปกติ ปุ่มนี้กดไปก็จะไม่มีอะไรเกิดขึ้น ปุ่มมันจะยวบ ๆ หน่ะ แต่พอเมื่อมีการใช้ไฟเกินกำหนดของปลั๊กไฟ ปลั๊กพ่วง มันจะปลดกลไกและทำให้ปุ่มแข็ง จนเราสามารถกดกลับไปจุดเดิมได้ นั่นหมายถึงการ รีเซ็ต(Reset) เราถึงจะกลับมาใช้งานต่อได้

Thermal Circuit Breaker นั้นเข้ามาทดแทน Fuse (ฟิวส์) ที่ใช้กันอยู่เดิมตั้งแต่โบราณ ไม่ใช่ว่าการตัดไฟด้วยฟิวส์นั้นไม่ดีนะครับอย่าเพิ่งเข้าใจผิด จริง ๆ แล้วการตัดไฟด้วยฟิวส์นั้นตัดได้รวดเร็วกว่า Thermal Circuit Breaker ด้วยซ้ำ แต่ที่ทาง สมอ. บังคับให้ใช้เบรกเกอร์แทน เพราะว่าฟิวส์นั้นตรวจสอบยากว่าใส่มาตรงสเปก กล่าวคือผู้ผลิตบางรายใส่ฟิวส์มาเกินสเปกที่ปลั๊กรับได้ เพื่อฟิวส์จะได้ไม่ตัด เพราะผู้บริโภคเข้าใจว่าฟิวส์ขาด ปลั๊กใช้งานไม่ได้ แปลว่าปลั๊กนั้นไม่ดี และจะไม่ซื้ออีก แต่ในความเป็นจริงฟิวส์ตัดหน่ะสิดี แต่ไม่ถูกใจผู้บริโภค

ภาพฟิวส์ที่ใส่ในปลั๊กไฟ ปลั๊กพ่วงสมัยก่อน (ปัจจุบันถูกห้ามใช้)

ยังมีอีกกรณีที่ทำให้ สมอ. ต้องบังคับไม่ให้ใช้ฟิวส์ในปลั๊กไฟ ปลั๊กพ่วง นั้นก็เพราะว่า มีผู้บริโภคจำนวนมาก กลัวว่าฟิวส์จะขาดอีก จึงต่อตรงด้วยทองแดงหรือสายไฟ ทำให้ฟิวส์ไม่ขาด และอาจจะก่อให้เกิดอันตรายได้เมื่อมีการใช้ไฟเกิน ซึ่งอาจจะทำให้เป็นสาเหตุของเพลิงไหม้ได้ง่าย ๆ

ภาพตัวอย่างของการต่อตรงฟิวส์ด้วยสายไฟ

หลักการทำงานของ Thermal Circuit Breaker

สาย Line ของปลั๊กพ่วง จะถูกต่อเข้ากับเบรกเกอร์ตัวนี้ และถูกต่อออกมาที่โหลดอีกข้างหนึ่งของเบรกเกอร์และต่อกลับเข้าไปในตัวราง (ต่อคร่อม Line) ซึ่งเมื่อมีการใช้ไฟจะทำให้เกิดอุณหภูมิความร้อน และจะทำให้กลไกภายในทำงานตัดกระแสไฟเมื่อถึงสเปกที่กำหนดของเบรกเกอร์

โดยภายในของเบรกเกอร์จะเป็นแผ่นโลหะ เมื่อความร้อนถึงในระดับที่กำหนด แผ่นโลหะจะโก่งตัว ทำให้ไฟไม่ครบวงจรใช้งานไม่ได้ และปลดการทำงานของปุ่มรีเซ็ต จนกระทั่งเรากดปุ่มรีเซ็ตอีกครั้ง แผ่นโลหะดังกล่าวถึงจะกลับเข้าไปใหม่ที่จุดเดิม ทำให้ครบวงจรและสามารถใช้งานต่อได้

ภาพกลไกของระบบ Thermal Circuit Breaker

โดยที่ข้อสังเกตเมื่อเปรียบเทียบกับฟิวส์นั้น Thermal Circuit Breaker จะต้องรอให้ถึงอุณหภูมิที่กำหนดถึงจะทำการตัดไฟ ในขณะที่ระบบฟิวส์จะตัดไฟได้เร็วกว่า เมื่อกระแสถึงสเปกที่ฟิวส์กำหนด โดยไม่ต้องรอเวลานานเท่ากับเบรกเกอร์ (ฟิวส์ตัดไฟเร็วกว่าเมื่อใช้งานถูกสเปก)

จากรูปเป็นภาพกราฟ Trip Time Curve ของ Thermal Circuit Breaker ยี่ห้อหนึ่ง โดยจากกราฟจะเห็นได้ว่า สมมติเปรียบเทียบกับเบรกเกอร์ปลั๊กพ่วงแบบ 10A ซึ่งแรงดันบ้านเราคือ 230V = 2300W เมื่อใช้งาน 100% ที่ 2300W ไฟจะไม่ตัดเลย เมื่อใช้งานที่ 150% = 3450W จะตัดไฟใน 1 ชั่วโมง ใช้งานที่ 200% จะตัดไฟใน 5 วินาที-28 วินาที

อันนี้ทางเราได้ยกตัวอย่าง Thermal Circuit Breaker ยี่ห้อหนึ่งมา ซึ่งไม่ได้เป็นเบรกเกอร์ที่ใส่ในปลั๊กพ่วง สำหรับเบรกเกอร์ที่ใส่ในปลั๊กพ่วงจะตัดเร็วกว่านี้ วางใจได้ ซึ่ง สมอ. ได้มอบหมายให้สถาบันไฟฟ้าทดสอบอย่างเข้มข้นก่อนที่จะมอบเครื่องหมาย มอก.2432-2555 ให้ วางใจได้ครับว่าเบรกเกอร์ภายในปลั๊ก มอก. แท้นั้นปลอดภัยแน่นอน

**ห้ามมิให้นำข้อความในบทความนี้ไปทำซ้ำ ไม่ว่าจะเป็นการใช้ถ้อยคำส่วนหนึ่งส่วนใดที่บ่งบอกเจตนาในการทำซ้ำ จะถูกดำเนินคดีตามกฎหมาย

Thermal Circuit Breaker ในปลั๊กไฟ ปลั๊กพ่วง คืออะไร ? (ข้อกำหนด มอก.ฉบับ 2432-2555)